Zemin Etüdü Raporu Neleri İçerir?

Zemin etüdü sü­re­ci­nin sonunda elinize geçen rapor, arazide ve la­bo­ra­tu­var­da yapılan tüm ça­lış­ma­la­rın öze­ti­dir ve yapının temel ta­sa­rı­mı­na doğ­ru­dan yön verir. Ancak kalın bir dos­ya­nın içinde neye ba­kıl­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni bilmek her zaman kolay de­ğil­dir. Bu yazıda bir zemin etüdü ra­po­ru­nun genel olarak hangi bö­lüm­ler­den oluş­tu­ğu­nu, TBDY 2018 açı­sın­dan hangi ko­nu­la­rı içer­me­si ge­rek­ti­ği­ni ve raporu de­ğer­len­di­rir­ken nelere dikkat edi­le­bi­le­ce­ği­ni özet­li­yo­ruz.

Raporun Da­yan­dı­ğı Çerçeve

Parsel ba­zın­da­ki zemin ve temel etüdü ra­por­la­rı­nın içeriği ve formatı, Çevre, Şe­hir­ci­lik ve İklim De­ği­şik­li­ği Ba­kan­lı­ğı'nın Zemin ve Temel Etüdü Uy­gu­la­ma Esas­la­rı ve Rapor For­ma­tı­na Dair Tebliğ'i (Resmî Gazete, 9 Mart 2019) ve sonraki de­ği­şik­lik­le­riy­le be­lir­len­miş­tir. Deprem etkisi al­tın­da­ki zemin ve temel de­ğer­len­dir­me­sin­de ise TBDY 2018'in 16. bölümü esas alınır. Rapor, yapının türü ve önemine göre be­lir­le­nen etüt kap­sa­mın­da ha­zır­la­nır; bu nedenle küçük bir konut ile büyük bir kamu ya­pı­sı­nın raporu aynı ay­rın­tı­da olmaz.

Veri Raporu ve Jeo­tek­nik Rapor (teb­liğ­de­ki adıyla “Geo­tek­nik Rapor”)

Güncel uy­gu­la­ma­da zemin ve temel etüdü iki ana bel­ge­den oluşur:

• Veri Raporu: Arazi ve la­bo­ra­tu­var ça­lış­ma­la­rın­da elde edilen ham ve­ri­le­ri sunar. Sondaj logları, arazi deneyi so­nuç­la­rı, jeo­fi­zik öl­çüm­ler, la­bo­ra­tu­var deney föyleri ve fo­toğ­raf­lar bu raporun te­me­li­ni oluş­tu­rur. Amaç, verinin şeffaf ve iz­le­ne­bi­lir biçimde kayda ge­çi­ril­me­si­dir.
• Jeo­tek­nik Rapor: Veri ra­po­run­da­ki bil­gi­le­ri yo­rum­lar ve mü­hen­dis­lik de­ğer­len­dir­me­si­ne dö­nüş­tü­rür. Zemin pa­ra­met­re­le­ri­nin seçimi, taşıma gücü, oturma, sı­vı­laş­ma ana­liz­le­ri ve temel öne­ri­le­ri bu raporda yer alır.

Bu ayrım, verinin kendisi ile o veriden çı­ka­rı­lan yorumun bir­bi­rin­den ayırt edil­me­si­ni sağlar; raporu in­ce­le­yen kişi yo­rum­la­rın hangi ve­ri­le­re da­yan­dı­ğı­nı kolayca kontrol ede­bi­lir.

Raporun Genel Bö­lüm­le­ri

Ay­rın­tı­lar kap­sa­mı­na göre değişse de bir zemin ve temel etüdü ra­po­run­da ge­nel­lik­le şu baş­lık­lar bulunur:

Genel Bil­gi­ler

Etüdün amacı ve kapsamı, par­se­lin konumu (il, ilçe, ada, parsel), yapının türü, kat sayısı, bodrum durumu ve temel de­rin­li­ği. Böl­ge­nin genel jeo­lo­ji­si ve varsa imar planına esas etüt ra­po­run­dan bil­gi­ler.

Arazi Ça­lış­ma­la­rı

Açılan son­daj­la­rın ve araş­tır­ma çu­kur­la­rı­nın sayısı, de­rin­lik­le­ri ve ko­num­la­rı; yapılan arazi de­ney­le­ri (SPT, pre­si­yo­met­re, ba­sınç­lı su deneyi vb.); jeo­fi­zik ça­lış­ma­lar ve yeraltı suyu göz­lem­le­ri.

La­bo­ra­tu­var De­ney­le­ri

Nu­mu­ne­ler üze­rin­de yapılan de­ney­ler, uy­gu­la­nan stan­dart­lar ve so­nuç­la­rın özet tab­lo­la­rı.

Mü­hen­dis­lik De­ğer­len­dir­me­si

Zemin profili, tasarım pa­ra­met­re­le­ri ve ana­liz­ler. TBDY 2018 açı­sın­dan bu bölümde özel­lik­le şu konular yer al­ma­lı­dır:

• Yerel zemin sınıfı (ZA–ZF): TBDY 2018 Tablo 16.1'e göre, temel al­tın­dan iti­ba­ren üst 30 m için (Vs)30, (N60)30 ve (cu)30 de­ğer­le­ri dikkate alı­na­rak be­lir­le­nir. ZF sınıfı, sı­vı­la­şa­bi­lir ze­min­ler gibi sahaya özel araş­tır­ma ge­rek­ti­ren du­rum­la­rı ta­nım­lar.
• Sı­vı­laş­ma de­ğer­len­dir­me­si: Sı­vı­laş­ma po­tan­si­ye­li bulunan ze­min­ler­de, TBDY 2018'deki ko­şul­lar sağ­lan­dı­ğın­da sı­vı­laş­ma analizi yapılır ve so­nuç­la­rı ra­por­la­nır.
• Taşıma gücü: Temel tipi ve bo­yut­la­rı­na göre he­sap­la­nan taşıma gücü de­ğer­le­ri.
• Oturma: Bek­le­nen toplam ve farklı otur­ma­la­rın de­ğer­len­di­ril­me­si.
• Kazı ve iksa: Bod­rum­lu ya­pı­lar­da kazı şevleri, iksa ih­ti­ya­cı ve yeraltı suyunun etkisi.
• Zemin iyi­leş­tir­me: Gerekli görülen du­rum­lar­da iyi­leş­tir­me veya derin temel öne­ri­le­ri.

Sonuç ve Öne­ri­ler

Proje eki­bi­nin doğ­ru­dan kul­la­na­ca­ğı özet bil­gi­ler: öne­ri­len temel tipi ve de­rin­li­ği, tasarım pa­ra­met­re­le­ri, yerel zemin sınıfı, yeraltı suyu ile ilgili uya­rı­lar ve inşaat aşa­ma­sın­da dikkat edi­le­cek hu­sus­lar.

Raporun Ekleri

Raporun gü­ve­ni­lir­li­ği büyük ölçüde ek­le­ri­nin ek­sik­siz ol­ma­sı­na bağ­lı­dır. Tipik ekler şun­lar­dır:

• Araş­tır­ma nok­ta­la­rı­nı gös­te­ren lo­kas­yon (vaziyet) planı,
• Her kuyu için sondaj logları,
• Kaya bi­rim­le­rin­de karot sandığı fo­toğ­raf­la­rı,
• La­bo­ra­tu­var deney föyleri,
• Jeo­fi­zik ölçüm ka­yıt­la­rı ve de­ğer­len­dir­me­le­ri,
• Arazi ça­lış­ma­la­rı­na ait fo­toğ­raf­lar ve tu­ta­nak­lar.

Raporu Kim Ha­zır­lar ve İmzalar?

Zemin ve temel etüdü, farklı mü­hen­dis­lik di­sip­lin­le­ri­nin bir­lik­te ça­lış­ma­sı­nı ge­rek­ti­rir. Mevzuat çer­çe­ve­sin­de jeo­lo­jik ve arazi ça­lış­ma­la­rın­da jeoloji mü­hen­dis­le­ri, jeo­fi­zik öl­çüm­ler­de jeo­fi­zik mü­hen­dis­le­ri, temel ta­sa­rı­mı­na yönelik jeo­tek­nik de­ğer­len­dir­me­ler­de ise inşaat mü­hen­dis­le­ri görev alır. Tebliğe göre ça­lış­ma­da yer alan mü­hen­dis­le­rin im­za­la­rı raporun ka­pa­ğın­da ve sonuç-öne­ri­ler bö­lü­mün­de bulunur; mü­hen­dis­ler kendi uz­man­lık alan­la­rı­na ait say­fa­la­rı da pa­raf­lar. Ayrıca 2026 yılında ya­yım­la­nan 7579 sayılı Kanun ile zemin ve temel etüt­le­ri­nin Ba­kan­lık­ça izin belgesi verilen ku­ru­luş­lar­ca ya­pıl­ma­sı ön­gö­rül­müş­tür.

İyi Bir Raporda Neye Ba­kıl­ma­lı?

Teknik uzman ol­ma­sa­nız da aşa­ğı­da­ki kontrol listesi, raporun ka­li­te­si hak­kın­da fikir ve­re­bi­lir:

• Parsel ve yapı bil­gi­le­ri (ada, parsel, kat sayısı, bodrum) doğru mu?
• Sondaj sayısı ve de­rin­lik­le­ri yapının bü­yük­lü­ğü ve temel de­rin­li­ğiy­le uyumlu mu?
• Sondaj logları her kuyu için ayrı ayrı ve oku­nak­lı olarak ek­len­miş mi?
• Kaya bi­rim­le­rin­de karot fo­toğ­raf­la­rı eti­ket­li ve ölçekli mi?
• La­bo­ra­tu­var föyleri ek­len­miş ve ra­por­da­ki tab­lo­lar­la tutarlı mı?
• Yerel zemin sı­nı­fı­nın hangi ve­ri­le­re da­ya­na­rak be­lir­len­di­ği açıkça gös­te­ril­miş mi?
• Yeraltı suyu se­vi­ye­si öl­çül­müş ve de­ğer­len­di­ril­miş mi?
• Sı­vı­laş­ma konusu, gerekli olduğu du­rum­lar­da ele alınmış mı?
• Sonuç bölümü proje eki­bi­nin kul­la­na­bi­le­ce­ği açık öne­ri­le­ri içe­ri­yor mu?
• İmzalar ve pa­raf­lar ek­sik­siz mi?

Galen Zemin olarak sondaj, arazi de­ney­le­ri, iş ortağı la­bo­ra­tu­var­da yapılan de­ney­ler ve jeoloji mü­hen­di­si ta­ra­fın­dan ha­zır­la­nıp im­za­la­nan raporla zemin etüdü hiz­me­ti­ni Türkiye'nin her yerinde anahtar teslim su­nu­yo­ruz; teklif için bizimle ile­ti­şi­me ge­çe­bi­lir­si­niz.