İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt

İmar planına esas jeo­lo­jik-jeo­tek­nik etüt, bir alanın imar planı ha­zır­lan­ma­dan veya de­ğiş­ti­ril­me­den önce yer­le­şi­me uy­gun­lu­ğu­nu ortaya koyan etüttür. Parsel ba­zın­da­ki zemin etü­dün­den farklı olarak tek bir yapıya değil, plan­la­na­cak alanın ta­ma­mı­na bakar: hangi ke­sim­le­rin doğ­ru­dan ya­pı­laş­ma­ya uygun ol­du­ğu­nu, han­gi­le­rin­de önlem ge­rek­ti­ği­ni, han­gi­le­ri­nin ay­rın­tı­lı etüt ge­rek­tir­di­ği­ni veya yer­le­şi­me uygun ol­ma­dı­ğı­nı be­lir­ler. Galen Zemin olarak bu etüt­le­rin sondaj, arazi deneyi, la­bo­ra­tu­var ve ra­por­la­ma aşa­ma­la­rı­nı yü­rü­tü­yo­ruz.

Parsel Bazında Zemin Etü­dün­den Farkı Nedir?

İki çalışma sıkça ka­rış­tı­rı­lır. İmar planına esas etüt, plan aşa­ma­sın­da alanın genel jeo­lo­jik ve jeo­tek­nik ko­şul­la­rı­nı ve doğal afet teh­li­ke­le­ri­ni (heyelan, sı­vı­laş­ma, taşkın, aktif fay ya­kın­lı­ğı gibi) de­ğer­len­di­rir ve plan ka­rar­la­rı­na girdi sağlar. Parsel bazında zemin etüdü ise yapı ruhsatı aşa­ma­sın­da, belirli bir yapının temel ta­sa­rı­mı için yapılır. Plan etüdü varsa bile, yapı için ayrıca zemin etüdü gerekir; plan etü­dün­de­ki uya­rı­lar parsel etü­dü­nün kap­sa­mı­nı be­lir­le­me­ye yar­dım­cı olur. Bu ayrımı Zemin Etüdü Nedir? ya­zı­mız­da da an­lat­tık.

Yer­le­şi­me Uy­gun­luk De­ğer­len­dir­me­si

Etüt so­nu­cun­da alan, mev­zuat­ta­ki esas­la­ra göre yer­le­şi­me uy­gun­luk açı­sın­dan sı­nıf­la­nır. Uy­gu­la­ma­da kul­la­nı­lan başlıca sı­nıf­lar şun­lar­dır:

• Uygun alanlar: genel ko­şul­lar­da ya­pı­laş­ma­ya engel bir jeo­lo­jik sorun gö­rül­me­yen alanlar.
• Önlemli alanlar: sı­vı­laş­ma, şişen zemin, sığ yeraltı suyu, taşkın veya kaya düşmesi gibi so­run­la­ra karşı belirli ön­lem­ler­le ya­pı­laş­ma­ya açı­la­bi­le­cek alanlar.
• Ay­rın­tı­lı jeo­tek­nik etüt ge­rek­ti­ren alanlar (AJE): mevcut veriyle karar ve­ri­le­me­yen, ek ve ay­rın­tı­lı çalışma ge­rek­ti­ren alanlar.
• Yer­le­şi­me uygun olmayan alanlar (UOA): aktif heyelan gibi ne­den­ler­le ya­pı­laş­ma­ya uygun gö­rül­me­yen alanlar.

Bu sı­nıf­la­ma­nın sağ­lık­lı ya­pı­la­bil­me­si, son­daj­la­rın alanı temsil edecek şekilde da­ğı­tıl­ma­sı­na ve verinin ek­sik­siz top­lan­ma­sı­na bağ­lı­dır. Sa­ha­da­ki işimiz tam da bu noktada önem kazanır.

Çalışma Adım­la­rı

1. Ön de­ğer­len­dir­me

Plan sınırı, mevcut jeoloji ha­ri­ta­la­rı, diri fay verisi, varsa önceki etütler ve ida­re­nin şart­na­me­si in­ce­le­nir. Kamu kay­nak­la­rı­na (MTA, AFAD) bağ­lan­tı­la­rı Önemli Bağ­lan­tı­lar say­fa­mız­da top­la­dık.

2. Sondaj prog­ra­mı

Kuyular, farklı jeo­lo­jik bi­rim­le­ri ve mor­fo­lo­jik bi­rim­le­ri temsil edecek şekilde da­ğı­tı­lır. Ze­min­ler­de SPT'li sondaj, kayada karotlu sondaj yapılır; yeraltı suyu ölçülür.

3. Arazi ve la­bo­ra­tu­var de­ney­le­ri

Nu­mu­ne­le­rin fi­zik­sel ve mekanik de­ney­le­ri an­laş­ma­lı la­bo­ra­tu­va­rı­mız­da yapılır. Gerekli görülen du­rum­lar­da kuyu içi de­ney­ler eklenir.

4. De­ğer­len­dir­me ve rapor

Veriler jeoloji, jeo­fi­zik ve inşaat mü­hen­dis­le­ri ta­ra­fın­dan de­ğer­len­di­ri­lir; rapor ha­zır­la­na­rak im­za­la­nır ve ida­re­nin onay sü­re­ci­ne uygun for­mat­ta teslim edilir.

Mik­ro­böl­ge­le­me ve Büyük Alan Etüt­le­ri

Büyük yer­le­şim alan­la­rın­da yerel zemin ko­şul­la­rı­nın deprem dav­ra­nı­şı­na et­ki­si­ni ha­ri­ta­la­yan mik­ro­böl­ge­le­me ça­lış­ma­la­rı da çok sayıda sondaj ve düzenli veri yö­ne­ti­mi ge­rek­ti­rir. Kayseri Mik­ro­böl­ge­le­me pro­je­sin­de sondaj ça­lış­ma­la­rı­nı yü­rüt­tük. Bu tür işlerde aynı anda birden fazla ma­ki­ney­le ça­lı­şa­bil­me­miz ve tüm ku­yu­la­rı tek for­mat­ta (log, Excel, KMZ) teslim etmemiz takvimi kı­sal­tır.