Jeoteknik Sondaj: SPT'li Sondaj ve Numune Alma

Jeo­tek­nik sondaj, zemin ve kaya bi­rim­le­ri­ni de­rin­lik boyunca ta­nım­la­mak, numune almak ve kuyu içinde deney yapmak için açılan mü­hen­dis­lik amaçlı ku­yu­lar­dır. Su kuyusu veya jeo­ter­mal son­da­jın­dan farklı olarak burada amaç metre iler­le­mek değil, her met­re­den gü­ve­ni­lir veri al­mak­tır. Galen Zemin olarak SPT'li jeo­tek­nik sondajı kendi ma­ki­ne­le­ri­miz ve de­ne­yim­li sondör ekip­le­ri­miz­le Türkiye'nin her yerinde ya­pı­yo­ruz.

SPT'li Sondaj Nedir, Ne İşe Yarar?

SPT'li son­daj­da kuyu belirli ara­lık­lar­la ve tabaka de­ği­şim­le­rin­de dur­du­ru­lur; 63,5 kg'lık şah­mer­dan 76 cm yük­sek­lik­ten dü­şü­rü­le­rek ayrık tüp numune alıcı zemine çakılır. Son 30 cm için gereken darbe sayısı SPT-N de­ğe­ri­dir. Bu değer kum­la­rın sı­kı­lı­ğı ve kil­le­rin kıvamı hak­kın­da doğ­ru­dan bilgi verir; TBDY 2018'e göre yerel zemin sınıfı be­lir­le­me­de ve sı­vı­laş­ma de­ğer­len­dir­me­sin­de temel gir­di­ler­den biridir. Ayrık tüpten çıkan numune de ta­nım­la­ma ve sı­nıf­lan­dır­ma de­ney­le­ri için la­bo­ra­tu­va­ra gön­de­ri­lir.

Deneyin ay­rın­tı­la­rı, ret (refü) durumu ve N60 dü­zelt­me­si için SPT Deneyi Nedir? ya­zı­mı­zı oku­ya­bi­lir­si­niz.

Oto­ma­tik SPT Neden Önemli?

Klasik halatlı (kedi başlı) sis­tem­ler­de şah­mer­da­nın düşme yük­sek­li­ği ve halat sür­tün­me­si ope­ra­tö­re göre değişir; aynı zeminde farklı ekip­le­rin farklı N de­ğer­le­ri bulması bu yüzden sık görülür. ZT 250 Q5 ma­ki­ne­le­ri­miz­de­ki oto­ma­tik SPT şah­mer­da­nı düşme yük­sek­li­ği­ni mekanik olarak sa­bit­ler, enerji ak­ta­rı­mı­nı daha tutarlı hale getirir. Sonuç: tek­rar­la­na­bi­lir deney, sa­vu­nu­la­bi­lir zemin sınıfı ve müşavir ona­yın­da daha az soru.

Numune Alma ve Kayıt Di­sip­li­ni

• Ayrık tüp (SPT) nu­mu­ne­si: ta­nım­la­ma, elek analizi, kıvam li­mit­le­ri ve su içeriği gibi de­ney­ler için.
• Ör­se­len­me­miş (UD/Shelby) numune: kil ve silt­ler­de kon­so­li­das­yon ve kesme da­ya­nı­mı de­ney­le­ri için; tüpler mum­la­nır, eti­ket­le­nir ve dik taşınır.
• Karot: kayaya ge­çil­di­ğin­de karotlu sondaj ile TCR ve RQD kaydı alınır.
• Yeraltı suyu: kuyu içinde su se­vi­ye­si ölçülür; ge­re­kir­se pi­ye­zo­met­re borusu yer­leş­ti­ri­le­rek dö­nem­sel takip yapılır.

Her numune kuyu nu­ma­ra­sı, de­rin­lik aralığı ve tarih ile eti­ket­le­nir; sondaj logu sahada günlük olarak tutulur ve eki­bi­miz­ce temize çekilir. Bu di­sip­lin, ra­por­la­ma aşa­ma­sın­da verinin iz­le­ne­bi­lir ol­ma­sı­nı sağlar.

Hangi Pro­je­ler­de Jeo­tek­nik Sondaj Ya­pı­yo­ruz?

• Konut ve bina: parsel bazında zemin etüdü kap­sa­mın­da, yapı yüküne ve bodrum de­rin­li­ği­ne göre plan­lan­mış kuyular.
• Ka­ra­yo­lu ve köprü: yarma, dolgu ve köprü ayak­la­rın­da sondaj (İpsala–Enez, Saray–Kıyıköy, Kah­ra­man­ma­raş Çevre Yolu).
• De­mir­yo­lu: gü­zer­gâh, viyadük ve tünel por­tal­la­rın­da sondaj (Kars–Iğdır–Aralık–Dilucu, Yerköy–Kayseri, Mardin–Nu­say­bin).
• Su ya­pı­la­rı ve mik­ro­böl­ge­le­me: DSİ Van Göllü Göleti, Kayseri Mik­ro­böl­ge­le­me.

Jeo­tek­nik Sondaj Firması Se­çer­ken Nelere Ba­kıl­ma­lı?

Tek­lif­le­ri yal­nız­ca metre fi­ya­tıy­la kar­şı­laş­tır­mak ya­nıl­tı­cı ola­bi­lir. Şunları sor­ma­nı­zı öne­ri­riz:

• SPT oto­ma­tik şah­mer­dan­la mı ya­pı­lı­yor, enerji oranı bi­li­ni­yor mu?
• Ma­ki­ne­ler fir­ma­nın ken­di­si­ne mi ait, kaç saha aynı anda yü­rü­tü­le­bi­lir?
• Sondaj logu ve karot fo­toğ­ra­fı örneği pay­la­şı­la­bi­li­yor mu?
• Nu­mu­ne­ler hangi la­bo­ra­tu­var­da, hangi stan­dart­lar­la deneye tabi tu­tu­la­cak?
• Rapor kim ta­ra­fın­dan ha­zır­la­nıp im­za­la­na­cak?

Son­daj­da kul­la­nı­lan makine ve kuyu içi ekip­man­la­rı merak edi­yor­sa­nız Jeo­tek­nik Son­daj­da Kul­la­nı­lan Ekip­man­lar yazımız şe­ma­lar­la an­la­tı­yor.